Το glass floor είναι εντυπωσιακό. Αλλά στο μπάσκετ μετράει τι κάνεις πάνω στο παρκέ, όχι πόσο λάμπει κάτω από τα πόδια σου. Και χθες, ο Παναθηναϊκός ήταν σκοτεινός. Πολύ σκοτεινός.
Το βράδυ της Πέμπτης στο ΟΑΚΑ, την ώρα που η ποδοσφαιρική ομάδα έπαιρνε την πρόκριση στην Πράγα, ο κόσμος στις εξέδρες είχε μπερδεμένα συναισθήματα, αφού στο glass floor παιζόταν ένα έργο που έχουμε δει σε επανάληψη τα τελευταία δύο χρόνια. Μόνο που αυτή τη φορά, δεν είχε happy end, αλλά μια ωμή, κυνική αποκάλυψη. Ο Παναθηναϊκός του Εργκίν Αταμάν δεν είναι ντεφορμέ, μα είναι μια ομάδα που αρνείται πεισματικά να εκσυγχρονιστεί, να δουλέψει και να παρουσιάσει κάτι που να θυμίζει μπάσκετ του 2026.
Δεν φταίνε οι παίκτες. Ή μάλλον, φταίνε όσο τους επιτρέπεται. Η ευθύνη έχει ονοματεπώνυμο, έχει συγκεκριμένη θέση στον πάγκο και μια μόνιμη επωδό περί «ψυχολογίας» και «ενστίκτου». Μόνο που το ένστικτο, όταν δεν συνοδεύεται από ένα υποτυπώδες playbook, καταντάει αναρχία. Και η αναρχία σε τέτοιο επίπεδο επιτρέπει σε ομάδες όπως η Παρί, που ξέρουν να τρέχουν και να σουτάρουν πριν καν σκεφτείς να αμυνθείς, τιμωρούν με 104 πόντους παθητικό.
Το «σύστημα» Χέιζ-Ντέιβις και η επιθετική ένδεια
Είδαμε το ντεμπούτο του Νάιτζελ Χέιζ-Ντέιβις. Ένας παίκτης με γνωστά πλεονεκτήματα, που ήρθε και έβαλε 27 πόντους με το «καλημέρα». Κι αντί αυτό να αποτελέσει τη βάση για μια κυριαρχική εμφάνιση, κατάντησε να είναι το μοναδικό μας πλάνο. «Δώστε την στον Νάιτζελ και βγείτε από τη μέση». Αυτό δεν είναι μπάσκετ επιπέδου Final Four. Είναι το γνωστό «βγες και σούταρε» που υπηρετεί ο Αταμάν, στερώντας από την ομάδα κάθε ίχνος αυτοματισμού.
Πού είναι τα sets; Πού είναι οι συνεργασίες που θα βγάλουν ελεύθερα σουτ για τους υπόλοιπους; Ο Παναθηναϊκός πλέον είναι η πιο προβλέψιμη ομάδα της διοργάνωσης. Αν ο Ναν δεν βάλει 30, αν ο Σλούκας δεν κάνει τα δικά του και αν ο νέος δεν κάνει όργια, η ομάδα μένει από καύσιμα. Ο Τούρκος τεχνικός αρνείται να εντάξει συστήματα που θα αποφορτίσουν τους ηγέτες, προτιμώντας να τα ρίχνει στην «έλλειψη συγκέντρωσης» μετά από κάθε ήττα. Κουράσαμε, κόουτς.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο Παναθηναϊκός παίρνει δύσκολα σουτ. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά μοιάζει να μην ξέρει γιατί τα παίρνει. Δεν υπάρχει σταθερή παραγωγή πλεονεκτήματος. Δεν υπάρχει δεύτερη και τρίτη σκέψη στην επίθεση. Το pick and roll εκτελείται, αλλά δεν «διαβάζεται». Η weak side μένει ακίνητη. Οι αποστάσεις κλείνουν αντί να ανοίγουν. Και όταν ο αντίπαλος βρει ρυθμό, η αντίδραση δεν είναι οργανωμένη προσαρμογή, αλλά ατομική προσπάθεια. Στην EuroLeague, το ταλέντο χωρίς δομή είναι πυροτέχνημα. Λάμπει για λίγο και μετά σβήνει.
Η άμυνα του «περάστε κόσμε» και το πινακάκι που δεν γράφει τίποτα
Πάμε στα αυτονόητα. Το να δέχεσαι 104 πόντους μέσα στο σπίτι σου από την Παρί, με όλο το σεβασμό στο project των Γάλλων, δεν είναι απλώς μια κακή αμυντική βραδιά. Είναι δήλωση παραίτησης. Επί 40 λεπτά παρακολουθούσαμε μια άμυνα «με τα μάτια», μια περιφερειακή αναπηρία να σταματήσει την μπάλα και μια πλήρη έλλειψη αμυντικού rotation.
Ο Αταμάν μοιάζει να έχει εγκλωβιστεί στην ίδια του τη φιλοσοφία. Περιμένει από το ατομικό ταλέντο και εγωισμό των παικτών του στην άμυνα να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά. Όταν όμως ο αντίπαλος σουτάρει με 17/36 τρίποντα και εσύ τους κοιτάς να σηκώνονται από τα 8 μέτρα χωρίς καν να σηκώνεις το χέρι, τότε το πρόβλημα δεν είναι η κούραση. Είναι η πνευματική ανετοιμότητα και η έλλειψη προπονητικής παρέμβασης. 2 χρόνια τώρα φωνάζω απ’ αυτή τη γωνία πως η Euroleague δεν κερδίζεται μόνο με φωνές και αποβολές. Κερδίζεται με stop. Κι ο Παναθηναϊκός χθες θύμιζε All-Star Game σε απόδοση, αλλά με τη σοβαρότητα τοπικού πρωταθλήματος.
Δεν γίνεται να δέχεσαι 104 πόντους στο ΟΑΚΑ και να αναζητάς σωτηρία σε μια τελευταία φάση. Η άμυνα δεν είναι μόνο σχήματα. Είναι ένταση. Είναι σώμα. Είναι επικοινωνία. Είναι να φτάνεις μισό βήμα πριν τον αντίπαλο, όχι μισό δευτερόλεπτο μετά. Τα close-outs ήταν αργά. Οι περιστροφές καθυστερημένες. Οι βοήθειες διστακτικές. Τα τρίποντα της Παρί δεν μπήκαν μόνο επειδή «ήταν σε μεγάλη μέρα». Μπήκαν επειδή της δόθηκε χώρος. Μπήκαν επειδή δεν ένιωσε πίεση. Και όταν βρέθηκες στο -17, δεν έφταιγε η τύχη. Έφταιγε ότι για μεγάλο διάστημα έμοιαζες να παίζεις με την ιδέα πως «θα το γυρίσουμε».
Μπορεί να υπήρξε επαφή στο τελευταίο σουτ. Μπορεί να μπορούσε να δοθεί φάουλ. Αλλά όταν έχεις δεχθεί 100+ πόντους, η συζήτηση για τη διαιτησία είναι βολικό καταφύγιο. Δεν λύνει το πρόβλημα, το μεταθέτει. Και το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Ο Παναθηναϊκός δεν ελέγχει σταθερά τον ρυθμό των αγώνων του. μα παρασύρεται αντί να επιβάλλεται.
Η αποβολή-απόδραση και το χαμένο τρένο
Η εικόνα του Αταμάν να αποβάλλεται στο τέλος, μέσα σε ένα κρεσέντο διαμαρτυριών, ήταν η επιτομή της φυγής προς τα εμπρός. Είναι πολύ πιο εύκολο να στοχοποιείς τη διαιτησία ή να προκαλείς την αποβολή σου για να δημιουργήσεις «συσπείρωση», παρά να παραδεχτείς ότι η ομάδα σου δέχτηκε 58 πόντους στο ημίχρονο μέσα στο ΟΑΚΑ.μΤο πρόβλημα όμως δεν είναι επικοινωνιακό, είναι βαθμολογικό και υπαρξιακό. Με 3 σερί ήττες και την ομάδα να κατρακυλά στη 10η θέση, η συζήτηση για το Final Four του Μαΐου μοιάζει με ανέκδοτο. Εδώ πλέον κινδυνεύει σοβαρά το τρένο των play-offs. Όταν χάνεις από την Παρί εντός, όταν δεν μπορείς να προστατεύσεις την έδρα σου απέναντι σε ομάδες του «χεριού σου», τότε η 8άδα γίνεται βουνό.
Ο Παναθηναϊκός αυτή τη στιγμή, ακόμα δηλαδή, είναι μια ομάδα χωρίς ταυτότητα, που ζει και πεθαίνει από την ατομική κατάσταση των σταρ του. Αν ο Αταμάν δεν αποφασίσει να γίνει προπονητής, αν μπορεί, και να αφήσει το ρόλο του «διαχειριστή προσωπικοτήτων», η σεζόν θα τελειώσει πολύ νωρίτερα από όσο φαντάζονται οι πιο απαισιόδοξοι. Τα play-in δεν είναι μακριά και εκεί, με αυτό το μπάσκετ της «αλάνας», η πτώση θα είναι εκκωφαντική.
Και στο βάθος ο Ολυμπιακός
Το ντέρμπι με τον Ολυμπιακό δεν είναι πια «ένα ακόμα ματς», είναι η τελευταία ευκαιρία για να μη μπει το τριφύλλι σε ακόμα περισσότερες περιπέτειες με τα play-offs να έρχονται. Αν ο Αταμάν νομίζει ότι με το «βγες και σούταρε» μπορεί να κερδίσει την ομάδα που έχει κάνει το σύστημα και την άμυνα θρησκεία, τότε η προσγείωση στο ΣΕΦ θα είναι πιο ανώμαλη από αυτή με την Παρί. Στο Φάληρο δεν αρκεί το ένστικτο του Ναν ή η ποιότητα του Χέιζ-Ντέιβις· χρειάζεται προπονητική παρέμβαση που έχουμε να δούμε μήνες. Πρέπει να αλλάξουν τα πάρα πολλά μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα. Από το να βρεθεί ένας τρόπος να σταματήσει η αιμορραγία στη ρακέτα, μέχρι το να εμφανιστεί επιτέλους ένα πλάνο που δεν θα βασίζεται στην τύχη. Αν ο Παναθηναϊκός κατέβει με την ίδια αμυντική αδιαφορία και την ίδια τακτική ένδεια, ο Ολυμπιακός θα τον “πιάσει απ’ τον λαιμό, ειδικα μετά τον τελικό κυπέλλου, αλλά και για να συνεχίσει να διεκδικεί το πλεονέκτημα έδρας. Το «μαχαίρι στα δόντια» δεν είναι σχήμα λόγου, είναι η μοναδική επιβίωση.
Τι να περιμένουμε; Ή μια ηχηρή απάντηση από τον εγωισμό των παικτών ή την οριστική επιβεβαίωση ότι το καράβι φέτος είναι ακυβέρνητο. Ο Αταμάν παίζει το τελευταίο του χαρτί στην ψυχολογία, αλλά απέναντι στον αιώνιο αντίπαλο, η ψυχολογία χωρίς τακτική είναι δώρο άδωρο. Μια ήττα εκεί δεν θα κοστίσει μόνο βαθμολογικά, αλλά θα δώσει τη χαριστική βολή σε μια ομάδα που μοιάζει να έχει χάσει τον προσανατολισμό της.